Stereotypy — dziwna rzecz, do tego ż głupia. Większość białorusinów nigdy w życiu nie widziało na oczy i nie miało doczynienia z amerykanami, ale są pewni, że obywatele Stanów Zjednoczonych, tak powiem, nie są obdarzeni rozumem. Prawda czy nie — trudno powiedzieć, ale porównanie poziomu życia widocznie nie na korzyść „rozumniejszych”. Trzeba jednak przyznać, że większość stereotypów mają pewne podstawy. Przykładowo, słysząc nazwę osady, kończącą się na „...icze”, w głowę całkiem naturalnie przychodzi obraz wsi lub małego miasteczka. Jednak jeżeli do takich zaliczycie Państwo Baranowicze to napewno się pomylicie. Autorowi tych słów niejeden raz zdarzało się słyszeć mniemania, że miasto Baranowicze jest mniejsze od Pińska, Lidy czy nawet Słucka; niektórzy ludzie nawet nie wiedzą, w jakim obwodzie leży to miasto... A więc. Miasto Baranowicze (ósme według liczby ludności w republice) leży na północy obwodu Brzeskiego prawie na granicy z Mińskim i na 100 baranowiczan przypada 77 pińczan, 58 lidczan i 37 mieszkańców Słucka. Oprócz tego, powierzchnia, którą zajmuje miasto Baranowicze w swoich administracyjnych granicach jest jedynie 4,5 razy mniejsza od powierzchni zajmowanej przez Mińsk — stolicę Republiki Białoruś. Dziwne? Do tego w Baranowiczach jest swój Baranowicki Uniwersytet Państwowy, planuje się organizacja ruchu trolejbusowego, budowa pałacu lodowego i hipermarketów. Miasto powoli staje się dużym centrum regionalnym, które wabi mieszkańców małych miast Brzeskiego i sąsiednich obwodów (Słonimia, Niaswiża, Nowogródka, Iwacewicz, Gancewicz i in.), którzy przyjeżdżają tu na zakupy na kiermasze rzeczowe i samochodowe, centra handlowo-wystawowe i sklepy, a także zwiedzić koncerty, wystawy, kina (premierowe pokazy filmów w jednym z nich odbywają się w ten sam dzień co w Moskwie!). Warto przy tym przypomnieć, że do 1953 roku Baranowicze nawet były miastem obwodowym. Oczywiście, Baranowicze nie dają swoim mieszkańcom takich możliwości, jak Mińsk i miasta obwodowe, ale trzeba przyznać że są również „plusy” mieszkania w mieście średniej wielkości, jakim są Baranowicze. Miasto z rozwiniętym przemysłem, znajdujące się na skrzyżowaniu szlaków transportowych, ma znaczne perspektywy dalszego rozwoju przy odpowiednim wykorzystaniu generatorów jego rozwoju. W ciągu pierwszych kilku dziesięcioleci swojego istnienia mała stacja stała się dużym miastem przemysłowym i kolejowym węzłem. Mnóstwo ż miast białoruskich, historia których sięga nawet kilkuset lat, do tej pory pozostają zapomnianymi zakątkami na mapie Białorusi. Baranowicze są młodym białoruskim miastem, które w roku 2009 będzie świętowało swoje 138 urodziny.

Miasto Baranowicze leży na jednoimiennej równinie Baranowickiej (zmiana wysokości nie przekracza 20 m — od 180 m do 200 m nad poziomem morza) w międzyrzeczu Szczary i jej dopływu Myszanki, znajdując się praktycznie na linii prostej, łączącej centrum obwodowe Brześć (193 km) ze stolicą republiki Mińsk (139 km), co charakteryzuje położenie geograficzne miasta, będącego dużym węzłem najważniejszych kolei i dróg szosowych, jako bardzo dogodne. Długość miasta wynosi 7 km z zachodu na wschód i z północy na południe; jednocześnie miasto jest nieco wyciągnięte (na 8,5 km) w kierunku z południowego zachodu (od ul. Brzeskiej) na północny wschód (do ul. Fabrycznej) i zwarte (6,3 km) w kierunku z północy (prospekt Sowiecki) na południowy wschód (ul. Fraliankowa).

Współrzędne miasta — 26°00' w.d. i 53°07' p.sz. Najbardziej wysunięty punkt północny — ulica na północ od zakładu linii automatycznych — 53°10' p.sz., południowy — w. Uznogi, 53°06' p.sz. Najbardziej wysunięty na zachód punkt leży w okolicach ul. Badaka — 25°57' w.d., wschodni — w okolicach skrzyżowania ulic Jagorawa i Kasztanowej — 26°04' w.d. Geometryczne centrum miasta — plac im. Lenina. Ogółem miasto ma prawie 500 ulic i uliczek. W czasach obecnych miasto Baranowicze zajmuje teren nieco mniej od 60 kilometrów kwadratowych przy gęstości zaludnienia wynoszącej ponad 6000 osób na 1 kilometr kwadratowy. Zabudowa mieszkalna stanowi połowę terenu miasta. Miasto z północnego wschodu na południowy wschód i z północnego zachodu na południowy wschód krzyżują linie kolejowe Mińsk — Brześć i Lida — Łuniniec, tworząc cztery wyodrębnione obszary planistyczne — centralny, wschodni, północny i północno-wschodni. W mieście są dwa wiadukty (na ulicach Sowieckiej i Baranowa) nad torami kolejowymi. Ze względu na to, że pozostałe główne arterie transportowe miasta nie maja wiaduktów, normalne połączenie pomiędzy poszczególnymi dzielnicami jest w znaczącym stopniu utrudnione.

Dla historycznie ukształtowanej struktury planistycznej miejskiego centralnego obszaru planistycznego jest charakterystyczna prostokątna siatka ulic z drobnymi kwartałami zabudowy jednorodzinnej. Wzdłuż dużych ulic Brzeskiej, Sowieckiej, Komsomolskiej i Lenina ukształtowała się kapitalna zabudowa. Ukształtowały się osiedla mieszkalne w części południowej obszaru przy ulicach Sowieckiej, Prytyckiego, 50 lat WLKZM. Główne obiekty administracyjnego, społecznego i kulturowo-użytkowego przeznaczenia usytuowane są w centrum miasta przy ulicach Lenina, Sowieckiej, Komsomolskiej. Najbardziej znaczące przedsiębiorstwa przemysłowe tego obszaru planistycznego — zakład podzespołów samochodowych, zakład maszynobudownictwa handlowego, kombinat mleczny, kombinat chlebny.

We wschodniej części miasta przeważająca zabudowa o charakterze jednorodzinnym nie ma dokładnie wyrażonego schematu ulic. Główne ulicy: Telmana i Kirowa. Na terenie obszaru znajduje się dworzec kolejowy stacji Baranowicze-Poleskie oraz dworzec autobusowy. Zabudowa kapitalna ukształtowała się w pobliżu jednego z podstawowych dla miasta w przeszłości przedsiębiorstw — zakładu bawełnianego. Oprócz tego przedsiębiorstwa na terytorium obszaru rozmieszczone są zakłady wyrobów żelbetonowych, eksperymentalno-mechaniczny, linii automatycznych, sanitarno-elektrycznych półproduktów, kombinaty konstrukcji żelbetonowych oraz inne.

W północznym obszarze miasta powierzchniowo przeważa indywidualna zabudowa jednorodzinna. W związku z budownictwem osiedla „Północny” wzrósł procent zabudowy kapitalnej. Głównymi ulicami tego obszaru są prospekt Sowiecki, ulice Nakoniecznikowa, Wilczkowskiego, Proletarska. Na terenie obszaru planistycznego znajduje się stacja kolejowa Baranowicze-Centralne. Z przedsiębiorstw przemysłowych najbardziej znaczącymi są zakład maszynobudowniczy S.A. „Atłant”, zakłady częsci do obrabiarek, wyrobów żelbetonowych zjednoczenia budowniczego Nr. 25, elektrociepłownia. W części zachodniej obszaru wzdłuż linii kolejowej Baranowicze — Lida ukszatałtowała się zona przemysłowo-magazynowa „Baraucy”.

Pierwszy plan generalny rozwoju miasta został opracowany w 1950 roku. Zgodnie z nim odbywało się powojenne budownictwo. Później przez instytut „Biełgosprojekt” w latach 1964—1966 został opracowany drugi plan generalny miasta, zatwierdzony Postanowieniem Rady Ministrów BSRR Nr. 36 z 16 lutego 1967 r. W latach 1975—1978 przez instytut „BiełNIIPgradostroitielstwa” została wykonana korekta planu generalnego, zatwierdzona Postanowieniem Rady Ministrów BSRR Nr. 270 z 07 września 1978 r. W 1982 roku został opracowany „Schemat rozmieszczenia i rozwoju osad miejskich i wiejskich Białoruskiej SRR do 2000 roku”, w którym zostały podane parametry rozwoju małych i średnich miast BSRR (w tym m. Baranowicze) z kształtowaniem jednolitego systemu osiedlenia Białoruskiej SRR. Ta praca dawała ogólne genaralne parametry rozwoju bez ich detalizacji. Zmiana społeczno-gospodarczych umów życia na początku lat 90-ch, tak w kraju ogółem, jak i w Baranowiczach osobno, radykalnie zmieniła koncepcję urbanistyczną oraz strukturę mieszkalno-cywilnego budownictwa. Miasto prawie wyszło po-za parametry rozwoju, określone przez plan generalny 1978 roku, wyczerpało zasoby terytorialne i plan generalny zestarzał we wszystkich pozycjach. W maju 1996 roku między Baranowickim miejskim komitetem wykonawczym oraz instytutem „BiełNIIPgradostroitielstwa” została zawarta umowa na wykonanie korekty planu generalnego 1978 roku. W 1999 roku korektę planu generalnego rozpatrywano na Radzie Ministerstwa architektury i budownictwa Białorusi. W czasie obecnym obowiązuje plan generalny rozwoju miasta Baranowicze, zatwierdzony Postanowieniem Rady Ministrów Republiki Białoruś z 08 grudnia 2004 roku Nr. 1557.

Dziś Baranowicze to czyste i dosyć przytulne miasto białoruskie, mimo iż niektórzy urzędnicy z Miejskiego Komitetu Wykonawczego uważają miasto za wybitny przykład tego, jak nie należy budować miast. Potwierdzenie tego można znaleźć prawie wszędzie: zakłady produkcji konstrukcji i wyrobów z żelbetonu sąsiadują z dzielnicą “Tekstylny”, jak by tego było mało — obok znajduje się również Zakład Produkcji Tekstylu “Błakit”. Szerokość granicy pomiędzy zakładem naprawy samolotów i jedną z miejskich dzielnic — jest to szerokość ulicy, do niedawna o procesie wypróbowań silników reaktywnych wiedział każdy mieszkaniec i gość tej dzielnicy. Duży węzeł przemysłowy na czele z elektrociepłownią znajduje się między centrum miasta a dzielnicą “Paunoczny”. Już całkiem zła sytuacja występuje u studentów wydziałów: Pedagogicznego oraz Języków Obcych Baranowickiego Uniwersytetu Państwowego oraz uczniów 14-tej szkoły średniej, obok których znajduje się i prowadzi swoją aktywną działalność zakład mięsny... Sytuację przewidziano jeszcze dawno temu i dlatego w rejonie stacji Baraucy pod Baranowiczami rozpoczęto budowę nowego zakładu produkcji mięsnej, ale niebawem po wzniesieniu głównych konstrukcji niespodziewanie “skończył się” ZSRR, a razem z nim i środki finansowe i teraz, jadąc pociągiem do Grodna, można zobaczyć pamiatkę po starych czasach i dobrych zamiarach. Baranowicki zakład chemiczny stoi pośród dzielnicy domków jednorodzinnych, przedsiębiorstwo podzespołów samochodowych “schowało się” w dzielnicy “Paudniowy”.

Czasem przychodzi na myśl twierdzenie, że Baranowicze rosną naprzekór wszystkim planom i prognozom. Duże zakłady buduje się niby na peryferii, ale potem zostają otoczone przez miasto. Sytuacja wygląda tak, że tylko przedsiębiorstwo “Atłant” znajduje się poza miastem i ledwie jest widoczne ze starej Kobryn-Stółbcowskiej trasy, będącej północną granicą miasta.

Względnie dużą czystością może się cieszyć tylko zespół dzielnic wschodnich, ale w tej części ograniczonej ul. Telmana i ul. Gruntową znajdują się parki...: Autobusowy Nr. 2 i Samochodowy Nr. 4.

Znaczna, jak na duże, rejonowe miasto, ilość przedsiębiorstw przemysłowych jest podstawą dla rozpoczęcia eksploatacji jednej-dwu linii trolejbusowych dla znacznego polepszenia sytuacji ekologicznej w Baranowiczach. W jednym z ostatnich (7 września 1978 r.) generalnych planów rozwoju Baranowicz, jeszcze radzieckich, zakładano w perspektywie organizację komunikacji trolejbusowej. Ale po rozpadzie ZSRR, jak wiemy, pieniędzy przestało starczać nie tylko na trolejbusy dla Baranowicz, ale i na bardziej potrzebne kierunki finansowania.

Na początku pierwszego dziesięciolecia nowego stulecia został uchwalony państwowy program, który przewiduje organizację komunikacji trolejbusowej w miastach liczących powyżej stu tysięcy mieszkańców. Baranowicze to największe miasto z tych, które trolejbusa do tej pory nie mają...

Baranowicze, rzecz jasna, są jednym z dużych centrów przemysłowych nie tylko w obwodzie Brzeskim, ale i w Białorusi. I tym bardziej niezrozumiałe było, że w ciągu wielu lat wyższa edukacja była reprezentowana tylko przez filie kilku mińskich szkół wyższych oraz Baranowicki Wyższy Koledż Pedagogiczny, a najbliższe sąsiednie szkoły wyższe — w Mińsku, Brześciu i Grodnie. W 2005 r. była podjęta decyzja o utworzeniu Baranowickiego Uniwersytetu Państwowego, co miało sprzyjać rozwojowi środowiska akademickiego w mieście i potencjału naukowego w regionie. Czy wszystko pójdzie wskazanym szlakiem — pokaże czas.

W pobliżu miasta znajdują się różne interesujące i historyczne miejsca, takie jak zamek w Mirze, pałac w Niaswiżu i ruiny zamku w Nowogródku, jezioro Świteź i zaścianek Zaosie. Dużo pomników i miejsc pamiątkowych znajduje się również w samym mieście, jak na przykład pomnik na cześć matki w żałobie, na miejscu egzekucji mieszkańców miasta w latach Drugiej wojny światowej, kompleks pamiątkowy Uroczyszcza Gaj na miejscu egzekucji trzech tysięcy obywateli Czechosłowacji, pomnik na cześć Żołnierzy-Wyzwolicieli, cerkiew Swiata-Pakrouskaja z ciekawymi freskami, które zostały wykonane dla cerkwi Aleksandra Niewskiego w Warszawie na początku XX stulecia i potem, częściowo uratowane po zburzeniu cerkwi w Warszawie, znalazły się w Baranowiczach, znak pamiątkowy 2000-lecia chrześcijaństwa, pomnik na cześć wróbla, postawiony całkiem niedawno, kilka cudem uratowanych budynków z końca XIX — początku XX stulecia, takich jak budynek Baranowickiego Niepaństwowego Ekonomiczno-Prawowego Koledżu przy ul. Fraliankowa, budynki remizy strażackiej i apteki przy ul. Telmana oraz inne pomniki i budynki.

     Baranowicze — jest to...

...duże przemysłowe i kulturalne centrum na zachodzie Białorusi;

...169 tysięcy mieszkańców i ósme miejsce w kraju według tego wskaźnika;

...miejsce, gdzie urodzili się Adam Mickiewicz, Jan Czaczot, Waliancin Taulaj, Pauliuk Bagrym, dwukrotny Gieroj Związku Radzieckiego S. Grycawiec, Gieroje Związku Radzieckiego I. Kabuszkin, G. Chałaściakou i inni znani ludzie;

...54,9 km² zajmowanej powierzchni ziemskiej, w tym terenów zieleni – 10,3 km² і 0,7 km² terenów wodnych;

...duży węzeł kolejowy łączacy Mińsk, Brześć, Grodna, Słuck, Lidę, Łuniniec;

...około 40 przedsiębiorstw przemysłowych;

...14 miast sprzymierzonych:
     • Heinola — Finlandia; 7 września 1979 r.
     • Stockerau — Austria; 17 sierpnia 1989 r.
     • Wasilieostrowskij rejon m. Sankt-Petersburg — Rosja; 12 maja 1998 r.
     • Gdynia — Polska; 6 lutego 1993 r.
     • Czybi — Chiny; 29 października 1997 r.
     • Ferrara — Włochy; 25 marca 1998 r.
     • Karłowo — Bułgaria; 29 maja 1999 r.
     • Myciszcze (rejon) obwodu Moskiewskiego — Rosja; 3 listopada 2000 r.
     • Biała Podlaska — Polska; 16 maja 2001 r.
     • Szauliaj — Litwa; 27 maja 2001 r.
     • Kineszma obwodu Iwanowskiego — Rosja; czerwiec 2002 r.
     • Nowowołyńsk — Ukraina; 25 maja 2003 r.
     • Jełgawa — Łotwa; 6 czerwca 2003 r.
     • Naka — Szwecja; 15 października 2005 r.;

...7 dużych przedsiębiorstw transportowych, wśród których baranowicki oddział Kolei Białoruskich;

...pierwsze w Białorusi i jedno z największych w Europie muzeum kolejowe;

...48 przedszkoli; 24 szkoły; 5 szkół sztuki, w tym 3 muzyczne, szkoła sztuk pięknych i szkoła choreograficzna; 1 uniwersytet; 8 bibliotek;

...11 szkół sportowych, z których 4 mają statut rezerwy olimpijskiej;

...6 kortów tenisowych;

...ponad 100 autobusów codziennie obsługujących linie miejskie.

Baranowicze każdego roku stają się coraz ładniejszym i wygodniejszym do życia miastem, budują się nowe domy, tworzą się nowe linie autobusowe, sklepy i punkty handlowo-usługowe. Miasto przyciąga każdą porą roku.